Debaty sejmowex903 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podjęcia działań zmierzających do stworzenia bardziej efektywnych mechanizmów naprawiania szkód wyrządzonych pacjentom służby zdrowia

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji pana posła Ryszarda Brejzy, przekazanej przy piśmie nr SPS-0202-6429/01, pozwalam sobie przekazać następujące wyjaśnienia dotyczące kwestii odpowiedzialności zawodowej lekarzy oraz systemu dochodzenia roszczeń przez poszkodowanych pacjentów.    Na podstawie obowiązujących obecnie w Polsce przepisów prawnych lekarz podlega odpowiedzialności karnej, cywilnej, dyscyplinarnej wobec pracodawcy oraz zawodowej. W ostatnim przypadku rzecznik odpowiedzialności zawodowej, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego potwierdzającego zasadność zarzutów stawianych lekarzowi, składa do właściwego sądu lekarskiego wniosek o ukaranie.    Zgłaszany postulat wyodrębnienia szczególnej grupy poszkodowanych w sensie nadania im czasowego (przyspieszenie) i finansowego (odszkodowanie) priorytetu wobec poszkodowanych z innych przyczyn i stworzenia nowego mechanizmu realizacji roszczeń poszkodowanych, w odpowiedzi na przewlekłość i małą efektywność postępowania przed sądami cywilnymi, ma dwojaki aspekt.    Pierwszy to zasadność i celowość wyróżnienia takiej grupy poszkodowanych i jednocześnie uprzywilejowania ich w porównaniu z poszkodowanymi z innych przyczyn. Drugi to bardzo poważny aspekt formalnoprawny, bowiem uznanie zasadności i celowości wyróżnienia takiej grupy poszkodowanych musiałoby mieć podstawę prawną.    Kwestia ta nie może być uregulowana w ramach kompetencji przysługujących ministrowi zdrowia i niewątpliwie nie spowodowałoby to zapewnienia odszkodowania czy zadośćuczynienia poszkodowanym. W polskim systemie prawnym orzekaniem co do zasadności i wysokości roszczeń odszkodowawczych zajmują się wyłącznie wydziały cywilne sądów powszechnych. Ustanowienie i umocowanie prawne innego ciała lub organu jako właściwego do orzekania o zasadności i wysokości odszkodowania w sprawach poszkodowanych pacjentów wymagałoby stworzenia nowego systemu, instytucji, regulacji prawnej.    Zagadnienie odpowiedzialności etyczno-zawodowej, którą zajmują się w ramach samorządu zawodowego lekarzy - izb lekarskich - rzecznicy odpowiedzialności zawodowej i sądy lekarskie, ma charakter szczególny. Przede wszystkim sądownictwo lekarskie, podobnie jak sądownictwo w innych tego typu samorządach zawodowych, ma charakter wewnętrzny, ściśle korporacyjny.    Tryb postępowania przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej i sądem lekarskim określają przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (DzU nr 30, poz. 158, z późn. zm.) oraz rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 26 września 1990 r. w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy (DzU nr 69, poz. 406). W sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.    Kwestia, czy przepisy ustawy i rozporządzenia dają wystarczające gwarancje procesowe pokrzywdzonemu, jest dyskusyjna. Zdaniem rzecznika praw obywatelskich pana profesora Andrzeja Zolla pozycję skarżącego należy wzmocnić, pani sędzia Ewa Strużyna - sędzia Izby Karnej Sądu Najwyższego, będąca w składzie sądzącym Naczelnego Sądu Lekarskiego już od dziesięciu lat, obecne przepisy uważa za właściwe. Podobny pogląd podziela profesor prawa karnego Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika Marian Filar.    W ubiegłym roku Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, w którym przewidziano rozszerzenie uprawnień procesowych pokrzywdzonego, jednak argument podniesiony przez rzecznika praw obywatelskich, iż zawarcie przepisów regulujących postępowanie przed sądem lekarskim w akcie prawnym rangi rozporządzenia jest niezgodne z art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, spowodował wstrzymanie prac legislacyjnych.    Z uwagi na złożoność i wagę zagadnienia zorganizowano w Ministerstwie Zdrowia konferencję z udziałem rzecznika praw obywatelskich, pełnomocnika rzecznika praw obywatelskich ds. ochrony praw pacjentów i osób niepełnosprawnych, prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego, reprezentanta Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości, prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej, naczelnego rzecznika odpowiedzialności zawodowej, prezesa Naczelnego Sądu Lekarskiego oraz prof. Mariana Filara.    W wyniku dyskusji ustalono, że sądownictwo zawodowe nie powinno przejmować cech sądownictwa powszechnego, natomiast powinno zachować swój korporacyjny charakter i różnić się od postępowania przed sądami powszechnymi, jak i od postępowania dyscyplinarnego.    W świetle nowej konstytucji niezbędna wydaje się nowelizacja ustawy o izbach lekarskich w zakresie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Uznano zgodnie, że większość zagadnień należy możliwie szczegółowo uregulować w ustawie o izbach lekarskich, a kwestie techniczne pozostawić w rozporządzeniu.    W ustawie powinno znaleźć się w szczególności określenie: ogólnej procedury postępowania, zasady jawności postępowania, roli i praw pokrzywdzonego oraz definicja ˝zawodowej kary śmierci˝, czyli pozbawienia prawa wykonywania zawodu, o której nadal powinny orzekać sądy lekarskie.    Podniesiona została również kwestia jawności postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. Dotychczas jako uzasadnienie dla tajności postępowania przyjmowano tajemnicę zawodową (charakterystyczną dla zawodów zaufania publicznego), uznawaną również w procedurze karnej. Jednak obecnie zasada jawności postępowania zapisana w konstytucji stała się standardem i w trosce o utrzymanie prestiżu zawodu oraz zaufania opinii publicznej należy wprowadzić zasadę jawności postępowania przed sądami lekarskimi jako regułę, od której należy przewidzieć wyjątki.    Według informacji posiadanych przez Ministerstwo Zdrowia na temat uregulowań prawnych w tej mierze w państwach członkowskich Unii Europejskiej polski system odpowiedzialności zawodowej lekarzy mieści się w tych standardach.    Pragnę również dodać, że w planowanej nowelizacji ustawy o izbach lekarskich i rozporządzeniu w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności lekarzy zakres uprawnień poszkodowanego w postępowaniu przed sądami lekarskimi ulegnie znacznemu rozszerzeniu, jednak uważam, iż kwestia orzekania o zasadności i wysokości odszkodowania czy zadośćuczynienia dla pacjenta powinna pozostać w gestii sądów powszechnych.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Grzegorz Opala    Warszawa, dnia 7 czerwca 2001 r.